moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Wojsko rozwija okulistykę

Doświadczenia militarne rozwijały okulistykę. Były przełomowe choćby w leczeniu zaćmy. Dziś Wojskowy Instytut Medyczny prowadzi nowatorskie operacje i badania. Ma m.in. projekt soczewki wieloogniskowej, która ułatwia opracowanie celowników, czyli elementów naprowadzających do rakiet – mówi płk prof. Marek Rękas, kierownik Kliniki Okulistyki WIM. Niedawno lekarze Instytutu przeprowadzili po raz pierwszy w Polsce nowatorskie operacje jaskry z grupy zabiegów małoinwazyjnych.


Jesteście kliniką wojskową, czy ma to wpływ na charakter badań, jakie prowadzicie?

– Nasz instytut zajmuje się głównie medycyną kliniczną, ale chcielibyśmy rozwinąć współpracę z innymi wojskowymi ośrodkami naukowymi. Wspólnie z naukowcami z Politechniki Warszawskiej i Instytutu Optyki Stosowanej w Warszawie mamy projekt soczewki wieloogniskowej, która może ułatwić opracowanie celowników, czyli elementów naprowadzających do rakiet. Staramy się o grant na dalsze badania dotyczące tego rozwiązania. Lekarze okuliści z WIM opracowali też skład opatrunku okulistycznego do pierwszej pomocy na polu walki, wzorując się na doświadczeniach okulistów wojskowych armii Stanów Zjednoczonych.

Doświadczenia wyniesione z misji afgańskiej wpłynęły na rozwój medycyny pola walki. Czy miały one również znaczenie w okulistyce?

– Oczywiście tak. Wprawdzie urazy odniesione podczas działań wojennych są podobne do tych, do których dochodzi na przykład podczas wypadku samochodowego, ale organizacja ich leczenia wynikająca z doświadczeń pola walki jest bardzo cenna. Chodzi tu o zajmowanie się urazami na różnych szczeblach organizacji szpitali wojskowych. Odbywało się to w czterech etapach. Najpierw, jeżeli jest to możliwe, medycy zajmują się urazem na polu walki lub w szpitalach, takich jak szpital w Gazni. W Afganistanie cięższe urazy przewożone były do szpitala w Bagram, a zaopatrzenie ostateczne samego urazu wykonywano w Niemczech w szpitalu w Ramstein. Wojskowy Instytut Medyczny zajmował się już tylko rekonstrukcjami pourazowymi w zakresie przedniego i tylnego odcinka oka, czyli grupą chorych po najcięższych urazach wymagających postępowania w trybie planowym. Należy również pamiętać, że to właśnie obserwacje wynikające z doświadczeń pola walki były przełomowe również dla rozwoju okulistyki i tak się dzieje do dziś.

To znaczy?

– Pierwsze wszczepy do gałki ocznej wynikały z doświadczeń II wojny światowej. Podczas Bitwy o Anglię zauważono, że do oczu lotników dostają się elementy owiewki wykonanej z pleksiglasu, a mimo to nie wywołują one stanów zapalnych. Angielski okulista, prof. Harold Ridley postanowił więc wszczepić pacjentowi soczewkę z pleksiglasu. To była pierwsza udana operacja, bo sama idea wszczepów soczewki pojawiła się już wcześniej, w XVIII wieku. Co ciekawe, w sprawę był zamieszany Casanova.

Ten Casanova? 

– Tak. Gdy Casanova przebywał w Warszawie, spotkał się z włoskim okulistą Tadinim, który przedstawił mu pierwszą szklaną wewnątrzgałkową soczewkę na świecie. Casanova opowiedział o tej idei w Dreźnie innemu okuliście. Casaamata, bo tak nazywał się ten okulista, dokonał w 1795 r pierwszego wszczepu takiej soczewki. Niestety, z powodu swojej wagi od razu utopiła się w oku.

Lekarzom wojskowym zawdzięczamy także badanie refrakcji. Określa ono wadę wzroku wyrażoną w dioptriach, na podstawie której dobiera się okulary. W Polsce było nawet dwóch generałów-okulistów: lwowski okulista Teodor Bałłaban był generałem brygady Wojska Polskiego w II RP, a gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski miał nawet doktorat z okulistyki.

Wyszkolenie specjalistów wojskowych sporo kosztuje: pilota F-16 półtora miliona dolarów, pilota-instruktora nawet trzy miliony. Co jeśli takiemu świetnie wyszkolonemu, zdolnemu pilotowi zaczyna się pogarszać wzrok?

– Są dwa wyjścia: albo stracimy zainwestowane w nich pieniądze, albo skorzystamy z metod, jakie daje chirurgia okulistyczna. W Polsce – w porównaniu z Zachodem – normy dotyczące jej zastosowania są jednak dość restrykcyjne. Ostatnio zaczęło się to trochę zmieniać i zezwolono na stosowanie specjalnych soczewek kontaktowych dla pilotów. Natomiast wciąż niedopuszczalna jest chirurgia refrakcyjna szczególnie wszczepy soczewek fakijnych, które umożliwiają korekcję wad wzroku. W Stanach Zjednoczonych rozwiązaniu tego problemu poświęcony jest specjalny program przeznaczony dla żołnierzy – specjalistów. Może już czas, by również w Polsce wprowadzić odpowiednie regulacje prawne, które umożliwią rozwiązywanie tego typu problemów.

Są jakieś metody na wyostrzenie wzroku pilotów?

– Współczesna medycyna zna takie sposoby. Ale badania pokazują, że nienaturalnie duża ostrość wzroku jest psychologicznie trudna do zaakceptowania. Wyobraźmy sobie, że patrzymy na wykładzinę i widzimy całą masę szczegółów: splot tkaniny, roztocza, drobinki piasku i tym podobne. Człowiek nie jest w stanie przyswoić sobie tak dużej informacji bez konsekwencji. Zresztą dziś nie ma potrzeby, aby żołnierz miał tak wyostrzoną ostrość wzroku, bo ma do dyspozycji odpowiednie systemy rozpoznawcze.

W krajach rozwiniętych do najczęstszych chorób powodujących ślepotę należy jaskra . Kto jest w grupie ryzyka i na co powinniśmy zwracać uwagę?

– W czasie wizyty u okulisty powinniśmy poprosić o zbadanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz o ocenę przedniego i tylnego odcinka oka. To najważniejsze badania, na podstawie których można postawić diagnozę. Samemu trudno się w wielu przypadkach zorientować, bo przy tak zwanej jaskrze z otwartym kątem tęczówkowo-rogówkowym może nie być objawów albo są one dyskretne. Samemu też trudno się zorientować, czy pieczenie i ból oczu to objaw choroby, czy powodem tych dolegliwości są przyczyny bardziej prozaiczne, np. zapalenie spojówek czy deficyty snu. Inaczej jest w przypadku jaskry z wąskim kątem, przy której może dochodzić do bolesnych ataków. Pacjent ma nudności, a nawet wymioty, odczuwa silny ból oczu, głowy i brzucha. Bywa, że te objawy są mylone z zawałem i chory zamiast do okulisty trafia do lekarza innej specjalności. W grupie ryzyka są osoby około 40 roku życia, krótkowidze, pacjenci z zaburzeniami krążenia, szczególnie małych naczyń.



A kto jest w grupie ryzyka zachorowania na zaćmę, która także prowadzi do ślepoty?

– Może się zdarzyć w każdym wieku, ale głównie dotyczy starszych pacjentów, na co zresztą wskazuje jej nazwa – zaćma starcza. Nawiasem mówiąc, lekarze starają się unikać tej nazwy, bo pacjenci ze zrozumiałych względów mogą ją źle przyjąć. Zaćma objawia się pogorszeniem widzenia. Sygnałem, że coś jest nie tak, może być też zmiana w widzeniu, na przykład ktoś nie miał najlepszego wzroku i nagle zaczyna widzieć lepiej. Jeśli zaćma nie przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu, to nie ma potrzeby jej operować. To dlatego, że czasem dochodzi do poważnych powikłań pooperacyjnych, na przykład zapalenia wnętrza gałki ocznej, czy odwarstwienia siatkówki. Są to rzadkie przypadki, ale trzeba je brać pod uwagę kwalifikując chorego do operacji. Z tego powodu nie ma sensu przyspieszać zabiegu, jeżeli jakość życia pacjenta jest dla niego wystarczająca.

Zaćmę leczy się wyłącznie operacyjnie? Pigułki nie ma?

– Nie ma, ale trwają prace nad jej wynalezieniem. W chwili obecnej leczenie operacyjne jest jedyną skuteczną metodą postępowania w leczeniu zaćmy

Lekarze z Kliniki Okulistyki WIM przeprowadzili po raz pierwszy w Polsce operacje, podczas których jednocześnie usunięto zaćmę i jaskrę u dwóch pacjentów. Na czym polegała nowatorskość zabiegów?

– Do tej pory chirurdzy nie wykonywali operacji zaćmy z wszczepem soczewek multifokalnych i jednoczesną operacją jaskry, ponieważ wiązało się to z dużym ryzykiem powikłań wynikających z charakteru operacji przeciwjaskrowych. Można go było uniknąć, stosując chirurgię mikroinwazyjną jaskry. Dzięki temu po raz pierwszy w Polsce przeprowadziliśmy dwie nowatorskie operacje jednoczesnego leczenia zaćmy i jaskry. Podczas zabiegu wykorzystaliśmy najnowocześniejsze implanty. Między innymi soczewkę trzyogniskową PanOptix, tak zwaną multifokalną, umożliwiającą widzenie na wszystkich dystansach. Do tego implant przeciwjaskrowy XEN, jeden z najnowocześniejszych, jakie używa się obecnie na świecie. Z kolei implant Hydrus ułatwia odpływ cieczy wodnistej z oka i zapewnia odpowiednie ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Operacje te nie mają wpływu na wygenerowanie astygmatyzmu rogówkowego, co umożliwia ich wykorzystanie z zaawansowanymi technologicznie soczewkami wewnątrzgałkowymi, tj. PanOptix. Te operacje były przeprowadzone w ramach warsztatów naukowych, które WIM organizuje od trzech lat dla lekarzy okulistów. W tym roku w ciągu ośmiu godzin wykonaliśmy prawie 10 zabiegów, które obserwowało ponad 100 specjalistów z całej Polski. Pacjentami byli chorzy na jaskrę i zaćmę, osoby z chorobami siatkówki, niedrożnością dróg łzowych, a także zaburzeniami powiek.

Pracę chirurgów na sali operacyjnej oglądali na ekranach lekarze znajdujący się kilkaset metrów dalej, w sali konferencyjnej. Takie rozwiązanie lekarze z WIM po raz pierwszy zastosowali podczas misji w Afganistanie. W ten sposób prowadzono konsultacje z lekarzami w szpitalu polowym w bazie.

– Tak, ale pokazywanie zabiegów chirurgicznych w czasie rzeczywistym to już światowy trend w medycynie. To są transmisje typu live surgery. W ten sposób prezentujemy szerszemu gronu specjalistów, czym zajmuje się nasza klinika i co nowego jest w chirurgii okulistycznej. Podczas takich operacji na bieżąco omawiamy jej kolejne etapy i odpowiadamy na pytania lekarzy obserwujących naszą pracę.

rozmawiała Joanna Tańska

autor zdjęć: Piotr Bławicki

dodaj komentarz

komentarze


Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
 
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Serwis K9 w Polsce
Camp Miron. Amerykańscy specjalsi w Polsce
„Ryś” z laserem
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Krwawa noc pośród puszczy
Wszystkie misje AWACS-a
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
They Will Check The Training Results in Combat
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Wioślarze i triatlonistka na podium
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Bohater odtrącony
By Polska była bezpieczna
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Pływacy i maratończycy na medal
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Broń Hitlera w rękach AK
Wojna w świętym mieście, epilog
MON przedstawiło w Senacie plany rozwoju sił zbrojnych
Sojusznicy ćwiczą w Drawsku
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Polska wiktoria na Monte Cassino
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Śladami ojca
Polki pobiegły po srebro!
„Przekazał narodowi dziedzictwo myśli o honor i potęgę państwa dbałej”
Flota Bayraktarów w komplecie
Cień atomowej zagłady
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
NATO on Northern Track
Nowe zadania szefa SKW
„Wakacje z wojskiem”, czyli plan na lato
Nie szpital, a instytut
Abramsy w pętli
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
„Pierwsza Drużyna” na start
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Układ nerwowy Mieczników
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
„Grand Quadriga ‘24”
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
Mobilne dowodzenie
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Po śladach polskich bohaterów
Ameryka daje wsparcie
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Na straży nieba
Zawsze gotowi do pomocy

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO